Máy ảnh kỹ thuật số

Như ta biết, màu sắc của sự vật thì không thay đổi nhưng bản thân nó lại chịu ảnh hưởng của tính chất nguồn sáng nơi một trường (của nguồn sáng hoặc sự phản xạ lại từ những vật thể chung quanh).

Ví dụ: quang cảnh trong nhà vào thời điểm ban sáng với ánh sáng trời thì sẽ cho sắc độ tươi sáng, nhưng khi về tối, ta thắp sáng căn phòng bằng đèn neon (hoặc đèn bóng dây tóc) thì sắc độ của cảnh quang sẽ ngã theo màu đèn.

Cũng vì lý do đó, khi chụp ảnh màu trắng của chiếc áo trong ánh sáng ngày sẽ thể hiện ra màu trắng ( đúng như nó là màu trắng). Nhưng nó sẽ ngả màu vàng ( như màu chiếc áo cũ) nếu được chụp dưới ánh sáng của bóng đèn dây tóc, hoặc có màu trắng xanh nếu chụp dưới ánh sáng đèn neeon. Đây chính là sự mất cân bằng về màu trên ảnh chụp ( hình 37a).

Cân bằng trắng (white balance) là một thuật ngữ để chỉ đến chức năng loại bỏ sự mất cân bằng về màu ( color cast) trên ảnh chụp. Ta sẽ cho máy ảnh biết được tính chất nguồn sáng nơi môi trường chụp ảnh. Qua đó, máy ảnh tự hiệu chỉnh bộ phận cảm quang để nhận định chính xác hơn phần tử nào có màu trắng và phần tử nào có màu đen, đồng thời có sự phân biệt tốt hơn giữa các đối tượng.

Hình 37 cho ta một ví dụ về sự mất cân bằng màu. Hình a và b được chụp vào thời điểm sáng sớm. Nhưng hình a được chụp với chế độ không cài đặt cân bằng màu nên tông màu ảnh chụp ảnh ngã sang sắc xanh của ánh sáng ban mai. Ta thấy màu đỏ của tấm áp phích trên tường không còn giữ được sắc đỏ đậm hơn, cánh cửa và các chi tiết khác cũng vậy, đều phủ một màu xanh dương nhạt. Trong khi đó, màu xanh dương của tấm áp phích (phía ngoài) thì như được “tiếp sức” trông đậm hẳn lên.

Ở hình 37b, chế độ cân bằng ánh sáng trắng đã loại bỏ ánh sánh xanh của môi trường để trả lại tông màu sáng tươi hơn (không bị tông màu xanh ảnh hưởng). Các sự vật dường như lấy lại được sự khác biệt màu sắc cố hữu của chúng. Chính sự xác định đúng tông màu của từng chi tiết (đỏ thật sự là đỏ, xanh thật sự là xanh,… ) và sự khác biệt màu giữa chúng một cách trung thực làm cho bức ảnh trông sinh động và xác thực hơn.

Sự xác định đúng tông màu cho bức ảnh rất quan trọng. Nó là một sự quan trọng trong nghệ thuật nhiếp ảnh.

Hình 37: Cân bằng trắng

Ánh sáng tốt nhất để chụp ảnh là ánh sáng trắng (của buổi sáng hay ánh sáng trắng của đèn flash) . Các loại ánh sáng khác thì ít nhiều đều có sự ảnh hưởng về tông màu ảnh chụp.

Quá trình cân bằng trắng là giúp máy xác định tính chất nguồn sáng nơi môi trường. Từ đó, màu sắc khi thu nhận sẽ được lọc bỏ những sắc độ “dư thừa”. Nó cho phép điều chỉnh và định lại tông màu của bức ảnh, hạn chế những ảnh hưởng của nguồn sáng môi trường. Nếu cảnh chụp có ánh sáng nóng hoặc lạnh, thì máy ảnh cần điều tiết phù hợp để bức ảnh không quá xanh hoặc quá màu cam. Vì vậy mà những chủ thể màu trắng sẽ trông sáng hơn, và màu tổng thể của tấm hình trở nên chân thực hơn.

Để phù hợp với từng tình huống, máy ảnh đã được lập trình sẵn một số chế độ tương ứng với tính chất của ánh sáng. Có thể kể ra một số loại mà chúng ta thường gặp như ánh sáng ban ngày, ánh sáng huỳnh quang, ánh sáng có mây, ánh sáng Vonfram ( đèn bóng), ánh sáng đèn flash,… Nếu chúng ta sử dụng máy ảnh trong môi trường nào thì chọn  chế độ WB phù hợp với môi trường ấy, máy ảnh lúc đó sẽ hoặt động theo sự cài đặt đó.

Dưới đây là một số chế độ cân bằng trắng thường được các hãng sản xuất quan tâm và lập trình sẵn trong máy:

(a) Auto/Fine: ký hiệu (AUTO) trong chế độ này, máy ảnh tự động thích ứng với màu sắc tự nhiên mà không quan tâm đến nguồn sáng.
(b) Daylight/Sunnyday: ký hiệu thích hợp khi sử dụng chụp ngoài trời (không mây). Nếu bạn thích tông màu sáng ấm thì có thể sử dụng chế độ này trong nhà dưới ánh sáng đèn neson.
(c) Cloundy: Ký hiệu Sử dụng khi trời có mây hoặc nơi có ánh sáng u ám ảm đạm như khi trời đầy mây.
(d) Incandescent light/ tungsten light: Ký hiệu .Đây là chế độ khi ta chụp ảnh dưới ánh sáng vàng của đèn bóng dây tóc.
(e) Fluorescent:đèn huỳnh quang được phân thành nhiều loại tùy theo hãng sản xuất. Bóng đèn neon sử dụng trong gia đình Bóng đèn neon loại để bàn Bóng đèn neon sử dụng trong công sở văn phòng.
(f) F lash: ánh sáng trắng của đèn flash rất tốt để giúp loại bỏ mất cân bằng màu và tạo cho tấm ảnh có tông màu trung thực. Tuy nhiên tấm bao phủ đèn flash đính kèm trong máy compact còn nhiều hạn chế. Một số máy ảnh compact có chân để cho phép sử dụng kèm vớ flash ngoài.

 Hình 38: Các chế độ cân bằng trắng.